CSSD-gotoknow.org

 มีคำถามต่อ " การคุมความชื้นในบางพื้นที่ยากมากครับ เพราะอากาศ​โดยอุณหภูมิแตกต่างกันระหว่างกลางวันและกลางคืนบวกกับชีลเลอร์ของระบบแอร์ที่ออกมาไม่ดีเกิดเชื้อรา​ การทำ dehumidifier ควรทำอย่างไรครับ"  คำถามนี้ “ลึกและใช้งานจริงมาก” ครับ — โดยเฉพาะในไทยที่ อากาศชื้น + ระบบชิลเลอร์ไม่เสถียร คำตอบสั้น: ถ้าคุม RH ด้วยแอร์ไม่ได้ ต้อง “แยกระบบควบคุมความชื้นออกมา” ✔️ ใช้ Dehumidifier แบบจริงจัง ✔️ Monitor RH ตลอด ✔️ คุม “พื้นที่” ไม่ใช่แค่ “ห้อง” ทำไมต้องใช้ Dehumidifier จริงจัง? ปัญหาที่เจอ = Classic case: * 🌡️ กลางวันร้อน → RH สูง * 🌙 กลางคืนเย็น → Condensation * ❄️ Chiller ไม่เสถียร → RH แกว่ง * 🦠 เกิดเชื้อรา = “สัญญาณเตือนระดับแดง” สรุป:     : แอร์ = คุมอุณหภูมิ (บางส่วนคุม RH)     : Dehumidifier = คุมความชื้นโดยตรง แนวทางทำ Dehumidifier (แบบใช้ได้จริง) 1. เลือก “ชนิดเครื่อง” ให้ถูก  ✅ แนะนำ: Refrigerant Dehumidifier * เหมาะกับอุณหภูมิ 20–30°C (CSSD) * คุ้มค่า / ใช้งานทั่วไป ⚠️ ถ้าพื้นที่ชื้นมาก / RH สูงตลอด: ใช้ Desiccant Dehumidifier * คุม RH ต่ำได้ดีกว่า...

มีคำถามเข้ามา คือ"สอบถามเรื่องห้องเก็บเครื่องมือที่ผ่านการทำให้ปราศจากเชื้อครับ หลายแห่งห้องเก็บเครื่องมือใช้ระบบแอร์รวมกลางของตึก ซึ่งก็มีการปิดแอร์เมื่อเลิกเวลาทำการหนือบางแห่งติดเครื่องปรับอากาศเครื่องเดียวไม่สามารถเปืดได้24ชม. สอบถามแนวทางปฏิบัติข้อเสนอแนะครับ ในการคงสภาพให้ได้มากที่สุดครับ" “แอร์ปิด…Sterile ยังอยู่ไหม?” “ห้องเก็บไม่เย็น = เสี่ยงจริงหรือ?” “ปิดแอร์ตอนกลางคืน…คุณกำลังเพิ่มความเสี่ยงโดยไม่รู้ตัว” คำถามนี้ “โดนจุดมาก” ครับ — เป็นปัญหาจริงของหลายโรงพยาบาล ผมสรุปให้แบบสั้น: Sterile storage “ควรควบคุมสิ่งแวดล้อมต่อเนื่อง 24 ชม.” แต่ในความเป็นจริง…บางที่ทำไม่ได้ ดังนั้นแนวทางคือ: “ลดความเสี่ยง + คุม Critical factor ให้ได้มากที่สุด” หลักคิดสำคัญ: อ้างอิงแนวทาง AAMI ST79 และ Centers for Disease Control and Prevention Sterility = Event-related ไม่ใช่ Time-related แต่… Environment = “ตัวเร่งความเสี่ยง” (Temperature / Humidity / Airflow) ปัญหาที่เกิดเมื่อ “ปิดแอร์” เมื่อไม่มีการควบคุม:      🌡️ อุณหภูมิสูงขึ้น      💧 ความชื้นสูงขึ้น     ...

 คำถามนี้ดีมากครับ และเป็น “จุดสับสนยอดฮิต” ใน CSSD ผมสรุปให้แบบ **อ้างอิงแนวทาง + ใช้ตอบได้จริง** ดังนี้ --- # 🎯 คำตอบสั้น (Executive Answer) 👉 ค่า “ที่ถูกต้องและใช้กันมากที่สุด” คือ: * 🌡️ อุณหภูมิ: **20–23°C (หรือไม่เกิน ~24°C)** * 💧 ความชื้นสัมพัทธ์ (RH): **< 60%** ❗ ค่า **RH 70% = สูงเกินไป (Risk เพิ่ม)** แม้บางแหล่งอาจ “ยอมรับได้ในบางบริบท” แต่ **ไม่ใช่ Best practice** --- # 🧠 ทำไมตัวเลข “ไม่เหมือนกัน”? เกิดจาก 3 สาเหตุหลัก: --- ## 1️⃣ แหล่งอ้างอิงต่างกัน แนวทางจาก AAMI ST79 และ Centers for Disease Control and Prevention 👉 โดยทั่วไปแนะนำ: * RH **ไม่เกิน 60%** * เพราะเป็น “จุดที่เริ่มเพิ่มความเสี่ยง” --- ## 2️⃣ บาง guideline เป็น “Range ที่ยอมรับได้” (Allowable range) เช่น: * บางที่อาจระบุ **30–70%** 👉 แต่ต้องเข้าใจว่า: ❗ “70% = ขอบบนสุด (Upper limit)” ไม่ใช่ “ค่าที่ควรตั้งใช้งานจริง” --- ## 3️⃣ ความต่างระหว่าง “Ideal vs Reality” | ระดับ       | RH     | | ----------- | ------ | | Ideal       | 40–55% | | Acceptab...

ทำไม...ไม่ควรนำ Rigid Sterilization Container ใส่ใน Sterilization Pouch เพื่อนำไปนึ่งฆ่าเชื้อ? เมื่อ "การป้องกันเพิ่มอีกหนึ่งชั้น" อาจกลายเป็นการเพิ่ม "ความเสี่ยง" โดยไม่รู้ตัว ในงาน CSSD เรามักพบความตั้งใจดีของผู้ปฏิบัติงานที่ต้องการเพิ่มความสะอาดหรือป้องกันฝุ่นให้กับชุดเครื่องมือ จึงมีการนำ Rigid Sterilization Container ใส่ลงใน Sterilization Pouch (Heat Sealing Pouch/Reel) ก่อนนำเข้าเครื่องนึ่งไอน้ำ (Steam Sterilizer) แม้จะดูเหมือนเป็นการเพิ่มความปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง วิธีการดังกล่าว ไม่เป็นไปตามหลักวิชาการและมาตรฐานการทำให้ปราศจากเชื้อ และอาจส่งผลกระทบทั้งต่อประสิทธิภาพการฆ่าเชื้อ รวมถึงอายุการใช้งานของตัว Container เอง จากกรณีศึกษาที่ได้รับจากหน้างาน พบว่าหลังการนึ่ง กล่อง Rigid Container เกิดการบิดเบี้ยวและผิดรูป ซึ่งเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจให้เราเรียนรู้ร่วมกัน   Rigid Container ถูกออกแบบให้ใช้งานอย่างไร Rigid Sterilization Container ไม่ใช่เพียง "กล่องใส่เครื่องมือ" แต่เป็น Sterile Barrier System (SBS) ที่ผ่านการออกแบบและทดสอบโดยผู้ผลิตแล้วว่า สามา...

ฟิล์ม X-ray สามารถใช้เป็น Indicator สำหรับทดสอบประสิทธิภาพของ Enzymatic Detergent ได้จริงหรือ? Can Used X-ray Film Be Used as an Indicator for Evaluating the Performance of Enzymatic Detergents? สุวิทย์ แว่นเกตุ บทคัดย่อ (Abstract) การทำความสะอาดเครื่องมือแพทย์เป็นขั้นตอนสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของกระบวนการทำให้ปราศจากเชื้อ (Sterilization) โดยน้ำยาทำความสะอาดชนิดเอนไซม์ (Enzymatic Detergent) ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายเพื่อกำจัดคราบโปรตีน เลือด และสารอินทรีย์บนเครื่องมือแพทย์ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีการเผยแพร่แนวคิดการใช้ฟิล์มเอกซเรย์ (X-ray Film) เป็นตัวบ่งชี้ (Indicator) สำหรับประเมินประสิทธิภาพของน้ำยาเอนไซม์ เนื่องจากฟิล์มเอกซเรย์มีชั้นเจลาติน (Gelatin Layer) ซึ่งสามารถถูกย่อยได้ด้วยเอนไซม์โปรตีเอส อย่างไรก็ตาม จากการทบทวนมาตรฐานสากล ได้แก่ ANSI/AAMI ST79, ISO 15883, ISO 17664 รวมถึงวรรณกรรมวิชาการ พบว่า ยังไม่มีหลักฐานทางวิชาการหรือมาตรฐานใดรับรองการใช้ฟิล์ม X-ray เป็น Cleaning Indicator สำหรับงาน CSSD บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายหลักการทางวิทยาศาสตร์ ความแตกต่างระหว...

มีคำถามเข้ามาเกี่ยวกับ การเก็บรักษาอุปกรณ์ ภายในห้อง Sterile storage room เกี่ยวกับลักษณะของชั้นวางคือ "ปรึกษาอาจารย์ค่ะ ถ้าเป็นของปราศจากเชื้อ ชั้นเก็บของ สามารถเป็นชั้นแบบตะแกรง สแตนเลส คล้ายชั้นวางของ ไม่ใช้แบบตู้ที่มีฝาปิดได้ไหมค่ะ แต่ห้องมีการควบคุม อุณหภูมิ และความชื่นสมัพัทธ์ตลอด 24 ชม." คำถามนี้ “เจอบ่อยมาก” และเป็นจุดที่หลายหน่วยยังเข้าใจคลาดเคลื่อนครับ ผมขอสรุปแบบ ชัด ตรง ใช้ตอบได้จริง ดังนี้ ใช้ “ชั้นตะแกรงสแตนเลส (open rack)” ได้ ❗แต่ต้องอยู่ภายใต้ “ระบบควบคุมสิ่งแวดล้อม + การจัดเก็บที่ถูกต้อง” ❌ ไม่จำเป็นต้องเป็น “ตู้ปิด” เสมอไป หลักการสำคัญ (Core Concept) แนวคิดปัจจุบัน (อ้างอิง AAMI ST79 และ Centers for Disease Control and Prevention Guidelines): Sterility = Event-related ไม่ใช่ Time-related หมายความว่า ความปราศจากเชื้อจะยังคงอยู่ “ตราบใดที่ไม่มีเหตุการณ์ทำให้ปนเปื้อน” แล้ว “ชั้นตะแกรง” ใช้ได้ไหม? ใช้ได้ ถ้ามีเงื่อนไขครบ: 1. ห้องควบคุมสิ่งแวดล้อม    * อุณหภูมิ: ประมาณ 20–23°C    * RH: < 60%    * Positive pressure (อากาศสะอาดไหลออก) 2. อากา...

การตรวจคุณภาพน้ำ “ประจำวัน” โดยเจ้าหน้าที่ในหน่วยงาน ทำได้ไหม? ✅ ทำได้ ✅ มาตรฐานยอมรับ ⚠️ แต่ต้องทำ “ถูกวิธี” และ “รู้ขอบเขต” การตรวจประจำวัน ไม่ใช่การแทนที่ผล Lab แต่เป็น Routine Monitoring เพื่อควบคุมความเสถียรของระบบ 🧭 หลักการตามมาตรฐาน (Surveyor-Friendly) อ้างอิงแนวคิดจาก      ● AAMI ST108     ●  AAMI ST79           ✔️ Lab test = Verification (ปีละครั้ง)           ✔️ หน้างาน = Monitoring (ประจำวัน / สัปดาห์) 🔬 สิ่งที่ “เจ้าหน้าที่ตรวจเองได้” (Daily / Routine) 1️⃣ Conductivity / TDS ✅ หัวใจของการตรวจประจำวัน ตรวจได้อย่างไร     ●  ใช้ TDS Meter / Conductivity Meter แบบพกพา     ●  วัดที่จุดใช้งานจริง RO outlet     ●  Final rinse line     ●  Feed water เข้าเครื่องนึ่ง ความถี่      ✔️ ทุกวัน      ✔️ ทุกกะ (ถ้าเป็น รพ.ใหญ่) หลักฐานที่ได้     ●  ตัวเลขชัด     ●  ทำ Trend ได้  ...

ต้องตรวจคุณภาพน้ำ อย่างน้อยปีละกี่ครั้ง และ ต้องตรวจอะไรบ้าง? ✅ คำตอบสั้น (Executive Answer) ต้องตรวจอย่างน้อย “ปีละ 1 ครั้ง” และ ต้องตรวจ “ตามระดับน้ำ + จุดใช้งาน” โดยอ้างอิง AAMI ST108 , AAMI ST79 , และ ISO 17665 ⚠️ แต่ในทางปฏิบัติที่ “ปลอดภัยต่อ Audit” ควรตรวจมากกว่าปีละครั้งในบางพารามิเตอร์ 🧭 หลักคิดสำคัญ (Surveyor จะดูตรงนี้) ไม่ใช่แค่ “ตรวจปีละครั้ง” แต่ต้องแสดงว่า “ควบคุมคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง” 📊 ความถี่การตรวจคุณภาพน้ำ (แนะนำตามมาตรฐาน) 🔬 ต้องตรวจ “อะไรบ้าง” (แบ่งตามการใช้งาน) 🚿 1) น้ำสำหรับล้างเครื่องมือแพทย์ พารามิเตอร์หลัก      ● pH     ● Total Hardness     ● Chloride     ● Iron     ● Manganese     ● Total Dissolved Solids (TDS)     ● Turbidity 📌 ใช้กับ:     ● Manual cleaning     ● Washer-disinfector     ● Final rinse (ต้องระดับ RO / Purified) 💧 2) น้ำ RO / Purified Water (Final Rinse) พารามิเตอร์ที่ “ต้องมี”   ...

คำถามเรื่องคุณภาพน้ำ : น้ำที่ผ่านการกรองด้วยเครื่องกรอง​ เป็นน้ำที่ใช้ล้างและใช้กับเครื่องนึ่งทำให้ปราศจาก​เชื้อได้ไหม คำถามนี้ สำคัญมาก และพบได้บ่อยในงาน CSSD / งานคุณภาพ (HA / JCI / Audit) ขอสรุปคำตอบแบบ ชัด–ตรง–ใช้ตอบ Surveyor ได้ ดังนี้ครับ ❓ คำถาม น้ำที่ผ่านการกรองด้วย “เครื่องกรองน้ำทั่วไป” สามารถใช้ล้างเครื่องมือแพทย์ และใช้กับเครื่องนึ่งทำให้ปราศจากเชื้อได้หรือไม่? ✅ คำตอบสั้น (Executive Answer) ❌ ไม่สามารถใช้ได้โดยอัตโนมัติ น้ำที่ผ่านเครื่องกรอง จะใช้ได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่า “กรองถึงระดับคุณภาพอะไร” และ “นำไปใช้ในขั้นตอนใด” 🔍 หลักการสำคัญ (Key Concept) ในงาน Medical Devices Reprocessing คุณภาพน้ำต้อง “เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งาน (Fit for Purpose)” มาตรฐานสากล เช่น      ● AAMI ST108      ●  ISO 17665      ●  AAMI ST79 ได้แบ่ง “ระดับคุณภาพน้ำ” ชัดเจนตามจุดใช้งาน 📊 สรุประดับน้ำ vs การใช้งานใน CSSD กรณีที่ 1: ใช้ล้างเครื่องมือแพทย์ น้ำที่ “กรองแล้ว” จะใช้ได้หรือไม่? 🔸 ใช้ได้บางกรณี ถ้า:  มีผลตรวจยืนยันค่า  ...

แนวทางปฏิบัติต่อเครื่องมือที่พบปัญหาหลังการนึ่งฆ่าเชื้อ เมื่อพบเครื่องมือหรือชุดเครื่องมือที่มีปัญหาหลังจากการนึ่งฆ่าเชื้อ ขั้นตอนปฏิบัติที่แนะนำตามมาตรฐานสากลและแนวทางวิชาชีพ ได้แก่: แยกและกักเครื่องมือที่มีปัญหาออกทันที: นำชุดเครื่องมือที่พบปัญหา (เปียก, Indicatorไม่เปลี่ยนสี, ห่อชำรุด, มีคราบสนิม ฯลฯ) แยกออกจากชุดปลอดเชื้ออื่นๆ ในคลัง ไม่แจกจ่ายให้ห้องผ่าตัดใช้งาน. ผู้ใช้หรือพยาบาลควรตรวจสอบแพ็คเกจก่อนเปิดใช้งานทุกครั้ง และหากพบความผิดปกติให้ส่งคืนชุดนั้นไปยังหน่วยงานจ่ายกลางทันที[6]. การแยกกักนี้เพื่อป้องกันไม่ให้ชุดที่อาจปนเปื้อนเผลอนำไปใช้กับผู้ป่วยโดยไม่ได้ตั้งใจ. ส่งคืนเพื่อทำการ Reprocessing (ทำความสะอาดและนึ่งใหม่): ทุกกรณีของชุดที่มีปัญหาต้องผ่านกระบวนการทำให้ปราศจากเชื้อใหม่ทั้งหมดก่อนนำกลับมาใช้: กรณีชุดเปียกชื้น: ให้ทำการเปิดหีบห่อชุดนั้นออกทั้งหมด (เนื่องจากหีบห่อเดิมเปียกและปนเปื้อนไปแล้ว) แล้วนำเครื่องมือภายในไปทำความสะอาด, ทำให้แห้ง และห่อ/บรรจุใหม่ จากนั้นนึ่งฆ่าเชื้อซ้ำอีกครั้งทั้งชุด[11]. ห้ามใช้ชุดที่เปียกโดยไม่ reprocess ใหม่. หลังจากนั้นควรตรวจสอบหาสาเหตุของความ...

  การใช้งานเครื่องมือที่มีปัญหาหลังการนึ่งฆ่าเชื้อ ใช้ได้หรือไม่ ตามมาตรฐานสากล เครื่องมือหรือชุดอุปกรณ์ที่พบปัญหาหลังการทำให้ปราศจากเชื้อ “ไม่ควรถูกนำมาใช้” กับผู้ป่วย เนื่องจากความปราศจากเชื้อของชุดนั้นไม่อาจยืนยันได้หรือประสิทธิภาพของเครื่องมืออาจด้อยลง ซึ่งรวมถึงกรณีต่อไปนี้: ชุดอุปกรณ์เปียกชื้น (Wet Pack): ชุดเครื่องมือที่พบมีความชื้นหรือหยดน้ำอยู่ภายในหีบห่อหลังผ่านการนึ่งฆ่าเชื้อจะ ไม่ถือว่าปลอดเชื้อ อีกต่อไป เพราะความชื้นที่หลงเหลือสามารถเป็นทางให้เชื้อโรคภายนอกเข้าไปปนเปื้อนได้[3]. มาตรฐาน AAMI ST79 ระบุว่าหีบห่อที่เปียกหลังการนึ่งถือว่า “ปนเปื้อน”[1] และ ISO 17665/EN 285 ก็ย้ำว่าหลังการนึ่ง อุปกรณ์และบรรจุภัณฑ์ต้องแห้ง ไม่มีความชื้นหลงเหลือ เนื่องจากความชื้นจะทำให้ความคงทนของความปราศจากเชื้อสูญเสียไป[2]. ดังนั้นชุดเครื่องมือที่เปียกหรือชื้นหลังการนึ่ง ห้ามนำไปใช้ในการผ่าตัด จนกว่าจะได้รับการแก้ไข. Chemical Indicator ไม่เปลี่ยนสีตามเกณฑ์: หากตัวบ่งชี้ทางเคมี (เช่นแถบเปลี่ยนสี) ที่บรรจุอยู่ภายในชุดเครื่องมือ ไม่เปลี่ยนสีครบถ้วน ตามที่ควรหลังการนึ่งฆ่าเชื้อ แสดงว่าอาจมีส่ว...

 คำถาม: ในกรณีของการตรวจค่า pH ของน้ำ แล้วได้ค่า pH 9 ขอคำแนะนำการแก้ไขด้วยค่ะ หากตรวจคุณภาพน้ำในหน่วย CSSD แล้วได้ค่า pH = 9 (ซึ่งถือว่าเป็น ด่างเกินไป) มีผลต่อกระบวนการทำความสะอาดและทำให้เกิดปัญหาต่อเครื่องมือแพทย์ เช่น เกิดคราบ การกัดกร่อน และลดประสิทธิภาพของน้ำยาล้าง จึงต้องแก้ไขทันที สาเหตุที่ทำให้ค่า pH ของน้ำสูง (ด่าง) 1. ระบบบำบัดน้ำ (RO/DI) ทำงานผิดปกติ      – น้ำที่ผ่านการแลกเปลี่ยนไอออนอาจมีการล้างเรซิ่นไม่สมบูรณ์ 2. สารเคมีจากการปรับสภาพน้ำ (Softener หรือ Chemical dosing) มากเกินไป      – เช่น โซดาไฟ (NaOH) หรือสารด่างอื่น 3. ตะกอนแร่ธาตุในน้ำดิบสูง      – แร่ธาตุบางชนิดอาจทำให้น้ำมีความเป็นด่างสูง 4. น้ำที่ค้างในระบบนาน      – เกิดการเปลี่ยนแปลงของสมดุลเคมีในน้ำ   ผลกระทบจากน้ำที่มี pH = 9      • ผิวเครื่องมือสแตนเลสถูกทำลาย (pitting corrosion)      • ลดประสิทธิภาพของน้ำยาล้าง (โดยเฉพาะถ้าน้ำยาต้องการสภาพเป็นกลาง)      • เพิ่มคราบด่าง บนผิวเครื่องมือหลังล้างและ...

 คำถาม:  ในการนึ่งฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำ มาตรฐานการวาง Biological Indicator ในเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อพร้อมอุปกรณ์เครื่องมือ ตำแหน่งที่ถูกต้องคือตำแหน่งใด คำตอบ: มาตรฐานการวาง Biological Indicator (BI) ในการนึ่งฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำ ควรวาง BI ที่ ตำแหน่งที่ท้าทายที่สุดของช่องอบ (Chamber) หม้อนึ่งฆ่าเชื้อ ซึ่งมักจะอยู่ที่ ชั้นล่างใกล้กับประตูและเหนือท่อระบายน้ำ เนื่องจากเป็นจุดที่ไอน้ำเข้าไม่สะดวกที่สุดและมีโอกาสที่อุณหภูมิและไอน้ำจะเข้าถึงน้อยที่สุด ทำให้เป็นจุดเหมาะสมสำหรับทดสอบประสิทธิภาพการฆ่าเชื้อ[1][5][9] โดยวิธีการวาง BI ควรหันด้านพลาสติกใสลง และสามารถวางซอง BI ลงบนชั้นวางโดยตรงในช่องอบได้เลย เพื่อให้การทดสอบชัดเจนและตรงตามมาตรฐาน[1] นอกจากนี้หลังสิ้นสุดรอบการนึ่งฆ่าเชื้อ ให้เปิดประตูเครื่องจนสุดอย่างน้อย 5 นาทีเพื่อให้ BI เย็นก่อนนำออกมาตรวจสอบ[9] สรุปตำแหน่งวาง BI สำหรับเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำคือ - ใส่ไว้ในจุดท้าทายที่สุดของหม้อนึ่ง ซึ่งมักเป็น   - ชั้นล่างของหม้อนึ่ง   - ใกล้กับประตูตู้อบ   - เหนือท่อระบายน้ำ เพื่อให้มั่นใจว่าไอน้ำและอุณหภูมิสามารถเข้าถึงอุปกรณ์...