คุณภาพน้ำ ในหน่วยจ่ายกลาง

 คำถาม: ในกรณีของการตรวจค่า pH ของน้ำ แล้วได้ค่า pH 9 ขอคำแนะนำการแก้ไขด้วยค่ะ

หากตรวจคุณภาพน้ำในหน่วย CSSD แล้วได้ค่า pH = 9 (ซึ่งถือว่าเป็น ด่างเกินไป) มีผลต่อกระบวนการทำความสะอาดและทำให้เกิดปัญหาต่อเครื่องมือแพทย์ เช่น เกิดคราบ การกัดกร่อน และลดประสิทธิภาพของน้ำยาล้าง จึงต้องแก้ไขทันที

สาเหตุที่ทำให้ค่า pH ของน้ำสูง (ด่าง)

1. ระบบบำบัดน้ำ (RO/DI) ทำงานผิดปกติ

    – น้ำที่ผ่านการแลกเปลี่ยนไอออนอาจมีการล้างเรซิ่นไม่สมบูรณ์

2. สารเคมีจากการปรับสภาพน้ำ (Softener หรือ Chemical dosing) มากเกินไป

    – เช่น โซดาไฟ (NaOH) หรือสารด่างอื่น

3. ตะกอนแร่ธาตุในน้ำดิบสูง

    – แร่ธาตุบางชนิดอาจทำให้น้ำมีความเป็นด่างสูง

4. น้ำที่ค้างในระบบนาน

    – เกิดการเปลี่ยนแปลงของสมดุลเคมีในน้ำ

 

ผลกระทบจากน้ำที่มี pH = 9

    • ผิวเครื่องมือสแตนเลสถูกทำลาย (pitting corrosion)

    • ลดประสิทธิภาพของน้ำยาล้าง (โดยเฉพาะถ้าน้ำยาต้องการสภาพเป็นกลาง)

    • เพิ่มคราบด่าง บนผิวเครื่องมือหลังล้างและฆ่าเชื้อ

    • ทำให้เกิดฟิล์มฝ้า (cloudy film) บนเครื่องมือ

 

แนวทางการแก้ไข (Corrective Action)

1. ตรวจสอบระบบน้ำ

    • ตรวจสอบ เครื่อง RO และ DI ว่ามีการทำงานปกติหรือไม่

    • ล้างเรซิ่นใน DI tank ถ้าสกปรกหรือล้างไม่เพียงพอ

    • ตรวจสอบการ regenerate ของ softener

2. ตรวจสอบสารเคมีที่เติม

    • ถ้ามีการใช้สารปรับ pH ในระบบ ให้ลดหรือหยุดการเติม

    • ตรวจสอบปริมาณสารด่างที่ใช้ในระบบ softener หรือ dosing tank

3. ล้างระบบ (Flushing)

    • ทำการระบายน้ำ (drain) ในระบบและเติมน้ำใหม่

    • ทำการ Flushing ระบบด้วยน้ำ RO จนค่า pH กลับสู่มาตรฐาน (6.5–8.0)

4. ติดตั้งระบบควบคุม pH

    • ใช้ pH controller + dosing pump เพื่อปรับสภาพน้ำให้อยู่ในช่วงที่กำหนด

    • ติดตั้ง sensor แจ้งเตือน หากค่า pH เกินมาตรฐาน

5. ทดสอบซ้ำ

    • หลังแก้ไขให้ ตรวจสอบคุณภาพน้ำซ้ำ ทั้ง pH, Conductivity, Hardness ก่อนใช้งาน

 

มาตรฐาน pH ที่แนะนำสำหรับน้ำใน CSSD:

    • น้ำประปา: 6.5–8.5

    • น้ำ RO/DI สำหรับล้างขั้นสุดท้าย: 6.0–8.0

...................................................................