Sterile storage room

มีคำถามเข้ามาเกี่ยวกับ การเก็บรักษาอุปกรณ์ ภายในห้อง Sterile storage room เกี่ยวกับลักษณะของชั้นวางคือ "ปรึกษาอาจารย์ค่ะ ถ้าเป็นของปราศจากเชื้อ ชั้นเก็บของ สามารถเป็นชั้นแบบตะแกรง สแตนเลส คล้ายชั้นวางของ ไม่ใช้แบบตู้ที่มีฝาปิดได้ไหมค่ะ แต่ห้องมีการควบคุม อุณหภูมิ และความชื่นสมัพัทธ์ตลอด 24 ชม."

คำถามนี้ “เจอบ่อยมาก” และเป็นจุดที่หลายหน่วยยังเข้าใจคลาดเคลื่อนครับ

ผมขอสรุปแบบ ชัด ตรง ใช้ตอบได้จริง ดังนี้

ใช้ “ชั้นตะแกรงสแตนเลส (open rack)” ได้

❗แต่ต้องอยู่ภายใต้ “ระบบควบคุมสิ่งแวดล้อม + การจัดเก็บที่ถูกต้อง”
❌ ไม่จำเป็นต้องเป็น “ตู้ปิด” เสมอไป

หลักการสำคัญ (Core Concept)

แนวคิดปัจจุบัน (อ้างอิง AAMI ST79 และ Centers for Disease Control and Prevention Guidelines):
Sterility = Event-related ไม่ใช่ Time-related
หมายความว่า ความปราศจากเชื้อจะยังคงอยู่ “ตราบใดที่ไม่มีเหตุการณ์ทำให้ปนเปื้อน”

แล้ว “ชั้นตะแกรง” ใช้ได้ไหม?

ใช้ได้ ถ้ามีเงื่อนไขครบ:

1. ห้องควบคุมสิ่งแวดล้อม

   * อุณหภูมิ: ประมาณ 20–23°C
   * RH: < 60%
   * Positive pressure (อากาศสะอาดไหลออก)

2. อากาศสะอาด

   * ไม่มีฝุ่น / ไม่มี airflow disturbance
   * ไม่ใช่พื้นที่คนเดินผ่านเยอะ

3. การจัดวางถูกต้อง

   * ห่างพื้น ≥ 20–25 cm
   * ห่างเพดาน ≥ 45 cm
   * ห่างผนัง ≥ 5 cm

4. Package integrity สำคัญที่สุด

   * ห่อไม่ฉีก
   * ไม่เปียก (Wet pack = fail ทันที)
   * ไม่ถูกกดทับ

 แล้ว “ตู้ปิด” ดีกว่าไหม?

คำตอบคือ: “ดีกว่าในบางบริบท” แต่ไม่ใช่ข้อบังคับเสมอไป

ตู้ปิด เหมาะเมื่อ:

* ห้องควบคุมไม่ได้ดีพอ
* มีฝุ่น / คนเข้าออกเยอะ
* ใช้ใน ward / clinic (ไม่ใช่ CSSD โดยตรง)

แต่ใน CSSD ที่ได้มาตรฐาน:

✔️ Open shelf (ชั้นตะแกรง) = Standard practice

จุดเสี่ยงที่ต้องระวัง (Critical Risk)

สิ่งที่ทำให้ sterile “เสีย” ไม่ใช่ชนิดของชั้น แต่คือ:

* ❌ ฝุ่นตกใส่ package
* ❌ หยิบจับบ่อย / ไม่ aseptic
* ❌ ของแน่นเกิน → airflow ไม่ดี
* ❌ เกิด Wet pack
* ❌ มีการชน / กดทับ

Key Message 

“ชั้นตะแกรงสามารถใช้เก็บของปราศจากเชื้อได้ หากห้อง sterile storage มีการควบคุมสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐาน และมีการจัดเก็บอย่างถูกต้อง โดยหลักการสำคัญคือ event-related sterility ไม่ใช่รูปแบบของชั้นวางเพียงอย่างเดียว”

❗ “ตู้ปิดไม่ได้ทำให้ปลอดภัยขึ้น…ถ้าระบบโดยรวมยังไม่ควบคุม”
✔️ “แต่ระบบที่ดี…แม้เป็นชั้นเปิด ก็ยัง sterile ได้”

---