วัสดุอะไรที่แนะนำ/ไม่แนะนำ ให้นำเข้าอบนึ่งฆ่าเชื้อด้วยเครื่องนึ่งไอน้ำ

วัสดุอะไรที่แนะนำให้นำเข้าอบนึ่งฆ่าเชื้อด้วยเครื่องนึ่งไอน้ำ (Steam Sterilizer / Autoclave) และวัสดุใดที่ไม่แนะนำให้เข้าอบ

ตามหลัก ISO 17665, AAMI ST79 และแนวปฏิบัติ CSSD สากล 

1) วัสดุที่แนะนำให้นำเข้าอบนึ่งฆ่าเชื้อด้วย Steam Sterilization

วัสดุที่ทนความร้อนและทนความชื้น (Heat & Moisture Resistant)

     • วัสดุกลุ่มนี้คือ “มาตรฐาน” สำหรับการใช้ไอน้ำอิ่มตัว (Saturated Steam) เพราะสามารถทนอุณหภูมิ 121–134°C และมีความสามารถในการถ่ายทอดความร้อน (Thermal Conductivity) ได้ดี

ตัวอย่างวัสดุ

    • สเตนเลสสตีลทางการแพทย์ (SUS 304, 316)

        เช่น กรรไกร, คีม, ฟอร์เซป, Retractor, Surgical sets

    • เครื่องมือโลหะทั่วไปที่ไม่มีชิ้นส่วนยาง/พลาสติกที่ไม่ทนร้อน

    • เครื่องมือชนิดกลวงแบบ Lumen

        เช่น Suction tube, Laparoscopic instruments (ต้องผ่านการล้างและอบแห้งดี)

    • ผ้าห่อผ้าแบบลินินทอหนา (Linen) หรือผ้าฝ้าย 100% ที่เหมาะกับ steam

    • Soft-pack / Rigid containers ที่ได้รับการรับรองสำหรับ Steam 134°C

    • วัสดุ Silicon ที่ได้รับการรับรองว่า Steam-Compatible

    • อุปกรณ์แก้วทางการแพทย์ (Glassware)

        เช่น ขวดแก้ว, หลอดแก้ว, Measuring cylinder

2) วัสดุที่อนุญาตให้อบได้ แต่มีเงื่อนไข

ต้องพิจารณาตามคำแนะนำผู้ผลิต (IFU) และประกอบด้วยความเสี่ยงด้านความร้อน/ความชื้น

2.1 พลาสติกบางประเภทที่ทนร้อน

ต้องระบุว่า Steam-Safe เช่น:

    • PPSU (Polyphenylsulfone)

    • PEEK

    • Polycarbonate แบบ Medical grade ที่ทน 134°C

ความเสี่ยง

    • อาจเกิดการบิดงอ (Warping)

    • เกิดสีน้ำตาลไหม้หากมีสารปนเปื้อนอินทรีย์ตกค้าง

    • บางชนิดดูดซับความชื้น → ทำให้ Sterility Event เกิดง่าย

3) วัสดุที่ ไม่แนะนำ ให้นำเข้าอบนึ่งฆ่าเชื้อด้วย Steam Sterilizer

3.1 วัสดุที่ไม่ทนความร้อนสูง

เพราะจะเกิดการหลอมละลาย บิดงอ หรือเสื่อมสภาพ เช่น:

    • พลาสติกชนิด PE, PP ธรรมดา, PVC, PU, Nylon

    • ชิ้นส่วนยางบางชนิดที่ไม่ระบุว่า “Steam Compatible”

    • ฟองน้ำ โฟม ยางฟองน้ำ

3.2 วัสดุที่อุ้มความชื้นหรือเก็บน้ำในเนื้อวัสดุ (Moisture-Retaining)

เพราะจะเกิด Wet Pack และ Sterility ไม่รับประกัน เช่น:

    • ผ้าห่อผ้า GSM สูงเกินไป (หนาแน่น ทำให้ไอน้ำเข้า-ออกยาก)

    • ผ้า Compress, ผ้า Gauze แบบหลายชั้น

    • วัสดุที่มีโพรงอุ้มน้ำ

3.3 วัสดุที่ก่อให้เกิดปฏิกิริยากับความชื้นหรือไอน้ำ

    • โลหะคาร์บอน (Carbon steel) → สนิมง่ายมากในสภาวะไอน้ำ

    • ทองแดง (Copper), ทองเหลือง (Brass) → เกิดคราบออกไซด์

    • อะลูมิเนียมบางเกรด → ผิวหมอง/กัดกร่อนจากไอน้ำแรงดันสูง

3.4 วัสดุที่มีส่วนประกอบทางอิเล็กทรอนิกส์

    • กล้อง Endoscope แบบ flexible

    • อุปกรณ์มีวงจรไฟฟ้า (Electronic components)

    → ต้องใช้ระบบ Low Temperature เช่น H₂O₂ Plasma / Eto เท่านั้น

3.5 วัสดุที่ปนเปื้อนน้ำมันหรือไขมัน (Oil / Grease Contaminated)

    เพราะไอน้ำไม่สามารถถ่ายเทความร้อนผ่านไขมันได้ดี

    → อาจทำให้ผลการฆ่าเชื้อไม่สมบูรณ์

3.6 วัสดุที่มีความเสี่ยงต่อการระเบิดหรือแตกหัก

    • ขวดแก้วปิดฝาแน่น (ไม่เปิด Vent)

    • ภาชนะปิดสนิทที่ไม่สามารถปล่อยไอน้ำเข้าออกได้ 

4) วัสดุที่ “ห้ามเข้าอบ” ตามสากล

5) หลักคิดง่าย ๆ ในการจำแนกว่าอะไรเข้าอบได้–ไม่ได้

เข้าอบได้ ถ้า:

    ✔ ทนร้อนเกิน 134°C

    ✔ ทนความชื้น

    ✔ เป็นวัสดุ “แข็ง–ไม่อุ้มน้ำ”

    ✔ ไอน้ำสามารถเข้า–ออกทุกพื้นผิวได้

    ✔ ไม่มีอิเล็กทรอนิกส์ ไม่มีสารอินทรีย์ระเหยง่าย

ไม่เข้าอบ ถ้า:

    ✘ อุ้มน้ำ/กักความชื้น

    ✘ ไม่ทนร้อน

    ✘ มีวงจรไฟฟ้า

    ✘ มีน้ำมัน/ไขมันเคลือบ

    ✘ เสี่ยงก่อปฏิกิริยากับไอน้ำ (rust, oxidation)

    ✘ ไอน้ำเข้าถึงไม่ได้ (closed container, dead space)

...........................................................