วัสดุ/อุปกรณ์ที่ไม่ควรอบฆ่าเชื้อด้วยแก๊ส EO (Ethylene Oxide)

EO เป็นสารที่มีคุณสมบัติแก้ปัญหาดีมากสำหรับวัสดุที่ทนความร้อนไม่ได้ แต่ มีข้อห้ามใช้กับวัสดุบางชนิด เนื่องจากมีผลต่อ การดูดซึม EO (EO absorption), การคายแก๊สไม่หมด (off-gassing), การเกิดปฏิกิริยาเคมี, หรือ ทำให้โครงสร้างวัสดุเสื่อม

1) วัสดุที่ดูดซึม EO สูง (High EO Absorption) – คายแก๊สออกช้ามาก

วัสดุกลุ่มนี้ “เก็บ EO ไว้ในโครงสร้าง” ทำให้ ไม่ปลอดภัยต่อผู้ป่วย เพราะต้องการเวลาการระบายแก๊สนาน (Aeration ≥ 12–48 ชม. หรืออาจหลายวัน)

สรุป: หากจำเป็นต้องใช้ EO ต้องมีระบบ aeration ได้มาตรฐาน (อ้างอิง AAMI TIR15 และ ISO 11135) แต่โดยทั่วไป หลีกเลี่ยง ดีที่สุด

2) วัสดุที่เกิดปฏิกิริยากับ EO จนเสื่อมสภาพ

วัสดุบางชนิดมีโครงสร้าง polymer ที่ไวต่อ EO ทำให้เกิดการ เปราะ แตก เหลือง หรือเสื่อม

3) วัสดุที่ไม่สามารถ aeration ได้ครบตามมาตรฐาน

ใช้ EO ไม่ได้เพราะ คายแก๊สไม่หมด → มีสารตกค้าง (EO residue + ECH byproduct)

เช่น

• ชิ้นงานที่ อัดแน่นมาก (Dense packaging)

• ชิ้นงานที่ มีโพรงลึกยาว (long lumens) และผนังไม่ให้การระบายอากาศ

• อุปกรณ์ที่มี ช่องอับ (dead space) หมุนเวียนอากาศไม่ได้

4) อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางประเภท

แม้ EO ปลอดภัยต่ออุปกรณ์ไฟฟ้า แต่ บางอุปกรณ์ไม่รองรับ เพราะ…

5) วัสดุจากสัตว์ (Organic materials)

เช่น

• ไม้ (Wood)

• กระดูก (Bone material)

• ผ้า (cotton / gauze) แบบหนาและชื้น

เหตุผล: ดูดซึม EO มาก, เกิด byproduct และคายแก๊สช้า → ไม่ปลอดภัย

6) โลหะบางชนิดที่ไวต่อปฏิกิริยา EO

ส่วนใหญ่โลหะทน EO ได้ดี แต่ โลหะกลุ่มนี้ไม่แนะนำ

• ทองแดง (Copper) และทองเหลือง (Brass) → EO ทำปฏิกิริยาได้, ผิวหมอง

• โลหะผสมนิเกิลต่ำ → ผิวสึกกร่อนเร็วขึ้น

เครื่องมือแพทย์สมัยใหม่ส่วนใหญ่ใช้สแตนเลส (316L) จึงไม่ค่อยมีปัญหาในข้อนี้

หมายเหตุสำคัญตามมาตรฐาน ISO 11135 & AAMI TIR15

แม้ว่า EO จะเหมาะกับอุปกรณ์ที่ทนความร้อนไม่ได้ แต่ต้องเลือกวัสดุที่…

1. ไม่ดูดซึม EO สูงเกินไป

2. สามารถคายแก๊สได้สมบูรณ์ภายในเวลาที่กำหนด

3. ไม่เกิดปฏิกิริยาเคมีกับ EO

4. มีเอกสารประกอบว่าผู้ผลิตรองรับ EO sterilization

หากผู้ผลิตไม่ได้ประกาศว่า “Compatible with EO sterilization” → ห้ามใช้ EO โดยเด็ดขาด

สรุปแบบสั้นที่สุดสำหรับนำไปสไลด์หรือใช้ตอบคำถาม

วัสดุที่ไม่ควรใช้ EO:

• PVC, Rubber, Latex, PU foam, Silicone นิ่มมาก

• Polycarbonate, ABS, Nylon บางเกรด

• วัสดุ organic: ไม้, ผ้า, กระดูก

• อุปกรณ์ที่มีช่องอับหรือคายแก๊สไม่หมด

• อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางประเภท: แบตเตอรี่, เซนเซอร์

• โลหะบางชนิด: Copper, Brass

เหตุผล: ดูดซึม EO สูง, คายแก๊สไม่หมด, เกิดปฏิกิริยาเคมี, วัสดุเสื่อม, ไม่ปลอดภัยต่อผู้ป่วย

........................................................